Szałas w Tatrach - Blog - Przewodnik Tatrzański - wycieczki w Tatry- Przewodnik Górski

firma przewodnicka
Google
facebook
Tatry przewodnik
Przejdź do treści

Szałas w Tatrach

Przewodnik Tatrzański - wycieczki w Tatry- Przewodnik Górski
Opublikowany przez w Tatry ·
Szałas jest charakterystycznym budynkiem w Tatrach, zobaczymy go na tatrzańskich polanach i halach. Ten drewniany budynek związany z pasterstwem, potrzebny były przede wszystkim do produkcji sera. Jego wyrabianie odbywało się według ściśle wyznaczonej tradycyjnej receptury, czynności związane z produkcją serów górskich trudno było, by wykonać pod gołym niebem. Sam budynek nazywany również kolebą lub bacówką.

Wśród szałasów przeważnie spotkamy typ z dachem dwuspadowym, pokryty nieheblowanymi deskami tzw. dranicami. Jest to budowla bardzo solidna i prosta w budowie, musi wytrzymać ciężar zimowych śniegów oraz mocne uderzenia wiatru halnego. Północna płaszczyzna dachu załamuje się, zmniejsza kąt nachylenia i sięga deskami niemal do ziemi, tworząc równocześnie rodzaj gospodarskiej szopy. Ciekawym elementem są jarzma podtrzymujące kamienie obciążające dach, które jeszcze możemy zaobserwować na Hali Stoły.

Wnętrze szałasu podzielone jest na dwie części, jedno pomieszczenie z ławami i wyrkiem oraz miejscem na ognisko i komorę. Przeważnie nie posiada powały ani podłogi. Zbudowany z ociosanych okrąglaków świerkowych, które tworzą ściany węgłowe. Często w pobliżu szałasów stały strągi, czyli drewniane zagrody, w którym dojono owce. W wyższych partiach Tatr stawiane były szałasy niemal wyłącznie z kamienia. Obecnie jedyny taki budynek możemy zobaczyć w Dolinie Pięciu Stawów Polskich.

Bacówkę, czyli najważniejszy szałas na hali zajmował baca (z juhasami), kierownik całego wypasu. Tutaj zazwyczaj znajduje się skromny sprzęt halny i serowarski, skład serów oraz mała komora. Wewnątrz bacówki pali się przy głazie w kącie szałasu stałe płonące ognisko (watra). Nad ogniem wisi na łańcuszku lub drewnianej „jadwidze” miedziany kotlik. To właśnie w bacówce wyrabiane są produkty z mleka owczego na czele z oscypkami.

Szałas pasterski jest doskonałym przykładem niezwykłego wyczulenia górali na proporcje i kształt stawianych budynków. Stojące na halach szałasy wyglądają jakby były zrośnięte z otaczającym je krajobrazem. Obecnie większą liczbę szałasów możemy oglądać na Polanie pod Kopieńcem, Polanie Chochołowskiej oraz Hali Stoły.

Szałas psterski

Kolieba w Pięciu Stawach Polskich



Brak komentarzy

Wróć do spisu treści