Styl zakopiański - Blog - Przewodnik Tatrzański - wycieczki w Tatry- Przewodnik Górski

firma przewodnicka
Google
facebook
Tatry przewodnik
Przejdź do treści

Styl zakopiański

Przewodnik Tatrzański - wycieczki w Tatry- Przewodnik Górski
Opublikowany przez w Zakopane ·
Ten kojarzący się z Podhalem i Zakopanem styl architektoniczny został stworzony przez Stanisława Witkiewicza na początku lat 90 XIX w.. Styl zakopiański był jednym z rezultatów poszukiwania stylu narodowego, którego elementy artysta widział w kulturze i tradycji góralskiej. Podstawą projektów Witkiewicza było tradycyjne lokalne budownictwo i zdobnictwo, które wzbogacił elementami modnej wówczas secesji. Głównym założeniem stworzonego przez artystę stylu było wykorzystanie rozwiązań konstrukcyjnych i zdobniczych chałupy góralskiej, które rozwinięte i artystycznie przetworzone sprostać miały rosnącym wymaganiom stawianym przed budownictwem w rozwijającym się Zakopanem. Uważano również, że chałupa góralska, w całej swojej prostocie zachowała się jako relikt prapolskiego budownictwa. To właśnie na jej wzorze oparta architektura miała odegrać rolę scalającą rodaków podzielonych pomiędzy trzy zabory. Styl zakopiański nazywany był polskim i narodowym.

Witkiewiczowskie domy podobnie jak tradycyjna chałupy góralskie budowane były z drewnianych płazów na zrąb, ze stromymi dachami krytymi drewnianymi gontami. Budynki w stylu zakopiańskim w przeciwieństwie do tradycyjnych domów góralskich były piętrowe, przy czym piętro było ustawione poprzecznie w stosunku do parteru. Szczyty, okna i drzwi zdobiono "słoneczkami", czyli nabijanymi wąskimi listewkami tworzącymi wizerunek promieni słońca a dachy zdobiono pazdurami. Charakterystyczną cechą domów budowanych w stylu witkiewiczowskim są wysokie podmurówki z łamanego kamienia, które często były stawiane na skarpie. Wysokość podmurówki niejednokrotnie dochodziła do kilku metrów, przez co nadawały budynkom charakter lokalnych twierdz. Ważnym elementem były odkryte werandy, czyli przyłapy, budowane zwykle od południowej strony. W stylu zakopiańskim powstawały także wyposażenia domów.

W latach 1892-93 bogaty ziemianin z Ukrainy Zygmunt Gnatowski wybudował według projektu Witkiewicza „Kolibe” pierwszy dom w stylu zakopiańskim. Z czasem styl stworzony przez Witkiewicza zyskiwał na popularności i zataczał coraz szersze kręgi. Powstały w Zakopanem: „Pepita”, „Oksza”, „Zofiówka”.
W 1897 r. stanął okazały „Dom pod Jedlami”, zaprojektowany na prośbę Jana Gwalberta Pawlikowskiego z Medyki. W 1907 r. Stanisław Witkiewicz zaprojektował kapliczkę w Jaszczurówce. Jest to powszechnie podziwiany, niewątpliwy klejnot stylu zakopiańskiego. Z czasem w Zakopanem powstały stylowe domy projektu Zygmunta Dobrowolskiego: „Bork”, „Nieczuja”, Jana Obrochty: „Obrochtówka”, Jana Ustupskiego: „Mięguszowiecka”, „Pyszna” i inne. Domy w stylu zakopiańskim powstały również na Litwie, Lubelszczyźnie i Żmudzi.
Witkiewiczowski styl zakopiański, choć krytykowany czasem za niepraktyczność rozwiązań nadał trwałe piętno budownictwu na Podhalu.
Poniżej trzy najbardziej znane budynki wybudowane w stylu zakopiańskim.

Willa "Koliba"
Pierwszy drewniany dom zaprojektowany w stylu zakopiańskim, obecnie mieści się tu oddział Muzeum Tatrzańskiego.
Koliba


Dom pod Jedlami.
Największy i najpiękniejszy dom w stylu zakopiańskim, wbudowany w latach 1896-97 dla Jana Gwalberta-Pawlikowskiego.
Dom pod Jedlami


Kaplica na Jaszczurówce.
Drewniany budynek sakralny wybudowany w latach 1904-08.
Styl Zakopiański



Brak komentarzy

Wróć do spisu treści