Wycieczka na Sarnią Skałę — opis szlaków

Sarnia Skała to łatwo dostępny szczyt reglowym, który można zdobyć z kilku stron. Wejście na szczyt jest możliwe przez cały rok, w okresie zimowym przydatne mogą być raczki, a w letnim po opadach bywa miejscami błotniści i może być ślisko. Wycieczkę na Sarnią Skałę można polecić każdemu, na trasie nie ma większych trudności. Bez problemu wyjdą tutaj mniejsze dzieci.

Szlak z Zakopanego Drogą pod Reglami

Początek wycieczki przy Wielkiej Krokwi, omijamy ją z prawej strony, idąc wzdłuż ogrodzeń. Dochodzimy do czarno znakowanego szlaku Drogi pod Reglami, nią kierujemy się na zachód. Droga jest popularnym miejscem spacerowym i granicznym pomiędzy Tatrzańskim Parkiem Narodowym a miastem Zakopane.

Dawniej łączyła Kuźnice z Doliną Kościeliską, tędy transportowano urobek z huty — nazywana była Żelazną Drogą. Z Drogi pod Reglami rozpościera się ciekawy widok na wzgórza Gubałówki i bliżej z prawej Antałówki. Szlak wiedzie skrajem lasu w kierunku wejścia do Doliny Białego. Po 15 minutach spaceru, po przekroczeniu mostku docieramy do wylotu doliny, skąd zaczyna się trasa na Sarnią Skałę.

Szlak na Sarnią Skałę przez Dolinę Białego

Mostek w Dolinie Białego

Dolina Białego to jedna z najbliższych Zakopanemu dolin reglowy, wcina się między Krokiew a Suchy Wierch i Sarnią Skałę w Tatrach Zachodnich. Piękna pod względem krajobrazowym i przyrodniczym cała dolina objęta jest ścisłym rezerwatem, noszącym od 1954 r. imię wybitnego leśnika i współtwórcy idei TPN Stanisława Sokołowskiego.

Po minięciu drewnianej budki z biletami droga wiedzie dnem doliny, po lewej płynie Biały Potok, o bardzo bystrym, największym w Tatrach Polskich spadku 187 m/km.

Powyżej z Krokwi opadają strome żleby i widać dolomitowe skałki tzw. Koryciska. Bardzo ciekawym zjawiskiem przyrodniczym są tutaj rosnące płaty kosodrzewiny, które wyjątkowo tutaj schodzą — znacznie poniżej jej typowego zasięgu w Tatrach.

Po przejściu przez mostek z prawej strony zobaczymy duże wgłębienia w dnie koryta potoku. Głębokie misy to tzw. kotły wirowe, powstały one na skutek działalności wielkich głazów, które wprawiane w ruch przez rwące wody potoku i jakoby żarna drążyły skałę. Przez górali takie wgłębienia nazywane są baniorami. Na ich dnie możemy zobaczyć błyszczące monety, wrzucane na szczęście przez turystów. Nie należy tego robić, ponieważ leżące monety z czasem rdzewieją i zanieczyszczają chemicznie wodę.

Idąc dalej pośród szumu potoku, docieramy do widocznego po lewej stronie otworu. Jest to zakratowany otwór dużej sztolni, będącej pozostałością po prowadzonych tutaj w latach 1950-1955 poszukiwaniach rud uranu. Prace wydobywcze prowadzone były w ścisłej tajemnicy, a cała dolina została zamknięta dla ruchu turystycznego. Urobek przewożony był wagonikami, ciągniętymi przez konie i w tajemnicy pod wojskową eskortą wywożony koleją z Zakopanego.

Spacerując Doliną Białego, warto zwrócić uwagę na niezwykłą roślinność tutaj rosnącą. Jej zbocza oprócz świerków porastają buki i jodły, możemy tutaj zaobserwować naturalny skład lasów regla dolnego. Na mijanych po drodze skalnych zboczach możemy zobaczyć rośliny, które świetnie przystosowały do życia w trudnym górskim terenie.

Kontynuując spacer, dochodzimy do miejsca, z którego odchodzi Sucha Dolina. Na pobliskiej skale rosną niewielkie rośliny np. przelot alpejski, dębik ośmiopłatkowy, pierwiosnek łyszczak i charakterystyczna szarotka alpejska.

Do ciekawych roślin należy tłustosz alpejski, który należy do roślin owadożernych.

Dalej docieramy do miejsca, gdzie szlak skręca zdecydowanie w prawo i staje się bardziej stromy. Widoczne tutaj trzy niewielkie wodospady na Białym Potoku są jednym z piękniejszych miejsc na trasie wycieczki.

Z tego miejsca ścieżka wiedzie zakosami z początku mocno pod górę, a potem łagodniej doprowadzając do Ścieżki nad Reglami. W lewo wiedzie ona w stronę skałek nazywanych Zameczkami i dalej przez Przełęcz Białego na Kalatówki. Nasza droga prowadzi w prawą stronę, gdzie wąską kamienistą momentami stromą ścieżką wychodzimy na Czerwoną Przełęcz.

Szlak turystyczny przez Dolinę Strążyską

Idąc z centrum Zakopanego na końcu ulicy Strążyskiej znajduje się wylot i wejście do Doliny Strążyskiej. Można tutaj dotrzeć na piechotę, samochodem lub komunikacją zakopiańska. Ta jedna z najwspanialszych dolin w pobliżu Zakopanego, jest wcięta między grzbiet Samkowej Czuby i Łysanek oraz Grześkówek i Sarnią Skałę. W głąb doliny biegnie szeroka droga znakowana na czerwono, bardzo popularna wśród spacerowiczów.

Wycieczka Doliną Strążyską połączona z wejściem na Sarnia Skała oraz zejściem do Zakopanego przez Dolina Białego to jedna z ciekawszych i stosunkowo krótkich tras w Tatrach. Pozwala poznać naturalne lasy regla dolnego i górnego, a także zaobserwować przebieg górnej granicy lasu. Cała wycieczka zajmuje około pół dnia – bez dłuższych postojów można ją przejść w około trzy godziny, jednak warto zarezerwować więcej czasu na podziwianie widoków, ciekawych form skalnych i bogatej roślinności.

Po wejściu do doliny szlak wiedzie jej dnem wzdłuż potoku Strążyskiego, Z początku idziemy zachodnim brzegiem potoku, który wije się pomiędzy skałami, tworząc malownicze kaskady. Brzegi potoku porastają rozległe łany lepiężników, a na skałkach można dostrzec kępki delikatnego dzwonka wąskolistnego o niebieskich kwiatach.

Po przejściu mostku z prawej strony na skraju polany Młyniska budynek leśniczówki. Za polaną wchodzimy w przewężenie doliny, szlak kilkukrotnie przekracza potok.

Regle Tatrzańskie – naturalne lasy Doliny Strążyskiej

Warto zwrócić uwagę na charakterystyczny profil doliny w kształcie litery V. Jest to dolina erozyjna, ukształtowana przez płynące wody. Jej strome zbocza porastają typowe dla regla dolnego lasy bukowo-jodłowe. Takie naturalne lasy zachowały się dziś tylko w nielicznych miejscach Tatr, między innymi właśnie w Dolinie Strążyskiej oraz w Dolinie Białego. W wielu innych dolinach zostały one w przeszłości wycięte i zastąpione sztucznie sadzonymi świerczynami. W naturalnej buczynie dominują buk i jodła, którym towarzyszą jawor i świerk.

Roślinność doliny Strążyskiej

Dolinę charakteryzuje niezwykłe bogactwo roślinności, co najlepiej zaobserwować wczesną wiosną, kiedy jest najwięcej gatunków roślin kwitnących. Najwspanialej jednak dolina wygląda na jesień, gdy liście rosnącej tu buczyny przybierają żółto — czerwone kolory.  Bogate runo leśne tworzy tu zwarty kobierzec złożony z wielu gatunków roślin. Wczesną wiosną licznie kwitnie żywiec gruczołowaty, natomiast w czerwcu pojawia się biało kwitnąca rzeżucha trójlistkowa. W bardziej nasłonecznionych miejscach, na skrajach lasu, pojawiają się zarośla malin oraz skupienia wysokiego starca gajowego, którego żółte kwiaty tworzą charakterystyczne kwiatostany.

Skały i widoki na Giewont

Ciemnozielone płaty buczyny przecinają miejscami dolomitowe grzędy skalne opadające aż do dna doliny. Na ich zboczach wyrastają wysmukłe turniczki o ciekawych kształtach. Do najbardziej charakterystycznych należy grupa iglic skalnych, tzw. Kominów Strążyskich. Na skałach można zauważyć także kępy kosodrzewiny. Spoglądając na południe, zobaczymy potężny masyw Giewont, którego charakterystyczny kształt dominuje nad doliną. Widoczne są dwa wierzchołki – główny szczyt z krzyżem oraz oddzielony Żlebem Kirkora Mały Giewont.

Dalej za kominami blisko szlaku na skale widnieje żelazna tablica i medalion z popiersiem Edwarda Jelinka — czeskiego pisarza, przyjaciela polaków i miłośnika Tatr. Uczczony został w ten sposób w 1897 roku przez Polskich przyjaciół na czele z Henrykiem Sienkiewiczem.

Polana Strążyska

Dalej nieco pod górę szlak doprowadza nas na Polanę Strążyską, rozległą polanę powstałą w miejscu, gdzie dolina wyraźnie się rozszerza. Na pierwszym planie widoczny sterczący z ziemi wielki głaz nazywany Sfinksem, a zanim dwa zabytkowe szałasy pasterskie. Niegdyś w tym miejscu znajdowała się Hala Strążyska, nazwa jej i całej doliny wywodzi się od słowa „strąga”, czyli zagroda do dojenia owiec. Wśród roślinności można zauważyć gatunki związane z dawną działalnością człowieka, takie jak pokrzywy czy szczaw alpejski. W centralnej części Polany Strążyskiej niewielki budynek przystosowany pod bufet a obok niego drewniane stoły z ławami.

Z Polany Strążyskiej rozpościera się widok na imponujący mur Giewontu wznoszący się aż 600 m. Z prawej strony od szczytu biegnie w dół poszczerbiona grań Małego Giewontu. Wejście na Sarnią Skałę warto zaplanować z doświadczonym przewodnikiem górskim, który zna trudności i bezpieczne szlaki.

Wodospad Siklawica

Na końcu polany początek krótkiego szlaku prowadzącego pod wodospad Siklawica. Idziemy wąską ścieżką, przekraczamy potok i po śliskich kamieniach podchodzimy pod wodospad. Opada on wąską strugą przez dwa skalne, omszałe progi, dolna ma 13 m, a górna 10 m wysokości. Ten malowniczy wodospad najokazalej prezentuje się wczesnym latem, gdy potok niesie więcej wody z topniejących śniegów lub po większych opadach. Na dolomitowych ścianach wokół wodospadu rośnie wiele roślin wapieniolubnych, między innymi turzyca mocna, stokrotnica górska czy szarotka alpejska. W wilgotnych miejscach często spotyka się paprocie. W pobliżu potoku uwagę zwracają także intensywnie granatowe kwiaty tojadu mocnego

Wracamy tą samą drogą na Polanę Strążyską a stąd podejście czarnym szlakiem na zachód. Z początku wzdłuż drewnianych barier cały czas pod górę zakosami ścieżka prowadzi pośród lasu świerkowego. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na masywne jodły wyróżniające się wielkością na tle mniejszych świerków. Wyżej las znacznie rzednie i coraz bardziej stromo osiągamy Czerwoną Przełęcz.

Podejście w kierunku Czerwonej Przełęczy

Po powrocie na Polana Strążyska kierujemy się na wschód czarnym szlakiem, który prowadzi w stronę Czerwonej Przełęczy i Sarniej Skały. Ten fragment trasy jest najbardziej wymagający, ponieważ prowadzi wyraźnie pod górę.

Początkowo wędrujemy przez dolnoreglową buczynę. Wraz ze wzrostem wysokości, mniej więcej na poziomie 1200 m n.p.m., charakter lasu zaczyna się stopniowo zmieniać. Buki stają się rzadsze, a coraz wyraźniej dominuje świerk, pośród który wyraźnie widać potężne jodły.

Zmienia się również runo leśne. Pojawia się borówka czernica, czyli czarna jagoda, a także liczne mchy. Spotkać można również podbiałka alpejskiego oraz kosmatkę olbrzymią. Oznacza to, że wchodzimy już w piętro regla górnego, gdzie dominującym zbiorowiskiem leśnym jest bór świerkowy. Las ten towarzyszy nam aż do Czerwona Przełęcz, gdzie można zaobserwować kolejną ważną granicę w przyrodzie Tatr – górną granicę lasu.

Z Czerwonej Przełęczy na Sarnią Skałę

Czerwona Przełęcz niegdyś nazywana Wolarzyskiem to rozległe klepisko z ławkami na obrzeżach. Nazwa wywodzi się od czerwonej gleby, którą tworzą wietrzejące łupki. Przełęcz jest popularnym miejscem odpoczynku przed wejściem na Sarnią Skałę.

Z Czerwonej Przełęczy na szczyt prowadzi krótka ścieżka, którą pokonujemy w 10 minut. Szlak wiedzie wśród kosodrzewiny oraz muraw nawapiennych – jednych z najbogatszych florystycznie zbiorowisk roślinnych w Tatrach. W takich murawach rośnie nawet około stu gatunków roślin naczyniowych.

Wśród nich można zobaczyć wiele efektownie kwitnących gatunków, między innymi goryczkę bezłodygową, goryczkę wiosenną, dębika ośmiopłatkowego, skalnicę seledynową oraz lepnicę bezłodygową. Rośliny te są dobrze przystosowane do surowych warunków panujących w wysokich partiach gór – silnych wiatrów, dużych wahań temperatur i niewielkiej ilości gleby na skałach.

Dobrym przykładem takiego przystosowania jest lepnica bezłodygowa. Tworzy ona zwarte, poduszkowate kępy ściśle przylegające do podłoża. Dzięki palowemu korzeniowi mocno zakotwicza się w szczelinach skalnych, a jej gęste pędy chronią roślinę przed wiatrem i wysychaniem. Z kolei dębik ośmiopłatkowy jest niską krzewinką o zdrewniałych pędach, co pozwala mu przetrwać niskie temperatury i trudne warunki górskiego klimatu.

Znakowana na czarno ścieżka na szczyt wychodzi ponad znacznie obniżoną w tym rejonie górną granicę lasu i wśród kosówki doprowadza do widocznych od pewnej chwili skał Sarniej Skały. Wejście na wierzchołek z prawej strony po skałkach i po chwili można cieszyć się wspaniałym widokiem.

Sarnia Skała 1377 m n.p.m.

Podejście na Sarnią Skałę

Szczyt reglowy między Doliną Białego a Strążyska nazywany był niegdyś Małą Świnicą lub Świnią Skałą. Niemal pozioma, skalista grań o długości ok. 200 m ciągnąca się ze wschodu ku zachodowi , stanowi wierzchołek tego reglowego masywu. Ze szczytu Sarniej Skały zobaczymy rozległy widok na Zakopane, Gubałówkę, Babią Górę, pasmo Gorców i rozległy widok na Podhale.

Z drugiej strony wspaniały widok na niezwykle bliską z tej strony 600 — metrową północną ścianę Giewontu z charakterystycznym krzyżem. Na lewo od niego panorama Tatr Wysokich z Żółtą Turnią i Granatami. Na prawo Tatr Zachodnich, gdzie zobaczymy Łysanki, w oddali Kominiarski Wierch.

Na Sarniej Skale występuje obniżenie wszystkich pięter roślinności, można zaobserwować znacznie obniżoną górną granice lasu i jest porośnięty kosodrzewiną. Wiejące na tej wysokości silne wiatry zachodnie spowodowały, że rosnące tu kilkudziesięcioletnie świerki są karłowate.

Z początkiem lata kwitnie na wierzchołku dużo roślin skalnych, bardziej spostrzegawczy mogą tutaj odnaleźć szarotkę alpejską.

Zejście z wierzchołka tą samą drogą wracamy do rozwidlenia szlaków na czerwonej Przełęczy, z której możemy wrócić przez Dolinę Białego lub Dolinę Strążyską, albo Ścieżką nad Reglami dotrzeć na Kalatówki. Dla osób szukających krótkiej i widokowej trasy polecana jest Sarnia Skała – wycieczka z przewodnikiem.

Opis szlaku z Kuźnic przez Kalatówki

Początek w Kuźnicach skąd szeroka brukowana droga prowadzi na polanę Kalatówki. Po drodze z lewej strony można zwiedzić pustelnie Brata Alberta z zabytkowym kościółkiem pw. św. Krzyża. Przed polaną Kalatówki rozpoczyna się czarno znakowana Ścieżka nad Reglami, którą dojdziemy na Sarnią Skałę.

Idziemy wąską ścieżką prowadzącą zakosami z początku przez las i nieco grzbietem na Przełęcz Białego. Po drodze rozpościerają się widoki na widniejące w dole Kalatówki, a na dalszym planie Kasprowy Wierch.

Na tle ciemnych lasów możemy dostrzec wagonik kolejki. Dalej ścieżka bez większych podejść prowadzi w bardzo ciekawej i malowniczej scenerii. Trawersem pokonujemy strome grzędy, żleby i urwiska, nad którymi bezpieczny spacer zapewniają drewniane mostki i poręcze. Po drodze mijamy fantastyczne skałki nazywane ze względu na ich kształt Zameczkami.

Spacer tym odcinkiem Ścieżki nad Reglami warto odbyć na jesień. Na przełomie września i października pośród lasów możemy usłyszeć ryk jelenia, które właśnie wtedy mają rykowisko. Po drodze warto porozglądać się i poszukać najpiękniejszego pośród górskich drzew — limby. Idziemy ścieżką dalej na zachód i po pewnym czasie obniżamy się i zakosami dochodzimy do miejsca, gdzie w prawo odchodzi żółty szlak do Doliny Białego. Z tego miejsca pod górę dochodzimy do Czerwonej Przełęczy.

---

AUTOR