Jak prawidłowo chodzić na skiturach – poradnik dla początkujących

Chodzenie po zaśnieżonych górach na nartach skiturowych nie przez przypadek jest coraz bardziej popularne. Jest to świetny sposób na aktywne spędzanie czasu na świeżym powietrzu oraz czerpanie przyjemności ze zjazdu w drodze powrotnej. Musisz wiedzieć, że chodzenie na skiturach wymaga odpowiedniego sprzętu.

Dodatkowo potrzebne będzie przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa lawinowego. Dobrze również znać podstawowe zasady chodzenia na fokach, wszystkiego możesz nauczyć się na szkoleniach skiturowych prowadzonych przez doświadczonych przewodników tatrzańskich.

Dziewczyna na skiturach

Skitury dla początkujących - jak prawidłowo chodzić

Pierwsza wycieczka na nartach skiturowych może być ciekawym i nowym sposobem na przemierzanie gór zimą. Niestety może być również denerwujące, zwłaszcza jeśli masz problemy z ujeżdżającymi nartami lub masz zadyszkę. Poniższe wskazówki pomogą Ci sprawniej poruszać się w górach.

Przesuwaj swoje narty, nie podnoś ich: podnoszenie nart z każdym krokiem, nawet jeśli tylko kilka centymetrów będą nad śniegiem, to niepotrzebna strata energii i szybki sposób na zmęczenie nóg.

O wiele lepszą techniką, jest ślizganie się nart po śniegu, dzięki temu będziesz chodzić bardziej efektywnie. Unikaj chodzenia na nartach tak jak podczas wędrówek na rakietach śnieżnych lub pieszych wędrówek. Pomyśl o przeciąganiu palców stóp, aby szorować nartami po powierzchni śniegu.

Ta technika sprawdza się szczególnie dobrze na przygotowanym szlaku lub dobrze ubitym śladzie po nartach. Poruszając się w głębokim śniegu, będziesz musiał trochę podnieść narty, aby pozostać na wierzchu śniegu.

Dociśnij pięty, aby poprawić przyczepność

Jest to subtelny ruch, który, dzięki maksymalizacji długości kroku i poprawie przyczepności na śniegu może sprawić, że wędrówka będzie bardziej wydajna. Kiedy przesuwasz jedną nartę do przodu, pomyśl o dociśnięciu pięty do narty, gdy przesuwa się ona przed tobą. W ten sposób będziesz mógł podjechać na nartach o kilka dodatkowych centymetrów do przodu i docisnąć fokę do śniegu, zapewniając dobrą przyczepność.

Na stromych podejściach podnieś piętkę

Większość wiązań skiturowych ma podkładki, które można wykorzystać do podniesienia pięty butów. Podkładki pod piętę zaprojektowano tak, aby wchodzenie pod górę było mniej męczące.

Dzięki przekręceniu nie musisz przy każdym kroku dociskać pięt aż do nart, zmniejszy to obciążenie, szczególnie na łydkach i ścięgnach Achillesa. Z podkładek należy korzystać mądrze, ponieważ w niektórych sytuacjach mogą sprawić, że wycieczka będzie mniej wydajna i bardziej męcząca.

Wiele wiązań ma kilka różnych wysokości podkładek pod piętę, które możesz przełączać podczas foczenia. Decyzja, na jakiej wysokości ustawić, polega na dopasowaniu wysokości podkładki pod piętę do stromości stoku: nisko w przypadku wzniesień o małym kącie nachylenia, a wysoko w przypadku wzniesień o dużym kącie nachylenia.

Nie wszyscy używają piętki dokładnie w ten sam sposób. Niektórzy będą się wspinać stromo bez przekręcenia podkładki pod piętę, podczas gdy inni szybko ją podniosą, gdy tylko zaczną foczenie. Być może będziesz musiał trochę poeksperymentować, aby dowiedzieć się, co jest dla ciebie wygodne — zwróć uwagę na zmęczenie nóg i to, jak ciężko oddychasz, aby określić, która wysokość jest dobra dla Ciebie.

Gdy jest twardo, używaj specjalnych noży

Zdarza się, że warunki nie pozwalają bądź utrudniają poruszanie się na samych fokach. W trakcie dużego nastromienie oraz zalodzonym terenie niezbędne będzie założenie i użycie specjalnych noży do wiązań. Tzw. harszle, pozwolą na podejście w stromych i zalodzonych miejscach.

Informacje o wysokościach podkładki pod piętę i kiedy je użyć

Pozycja bez podnoszenia

Wybranie opcji bez podnoszenia zapewnia stabilne poruszanie się. Pozwala na zmaksymalizowaną długość kroku, który zapewni wydajne przemieszczanie. Prawdopodobnie będziesz używać tej pozycji w miejscach z niewielkim nastromieniem lub na płaskim terenie.

Pozycja z niską piętką

Przejście do ustawienia z niską podkładką nieznacznie skróci długość kroku w porównaniu z brakiem podnoszenia. Natomiast przyniesie korzyści podczas podchodzenia po zboczach o umiarkowanym lub większym nachyleniu.

Pozycja z wysoką piętką

Takie ustawienie powinno być używane bardzo wybiórczo. Zbyt wysokie podniesienie podkładki może sprawić, że Twoje narty będą niestabilne i podatne na przechyły. Może również zmusić Cię do pochylenia do przodu, co zmniejszy ciężar z tyłów nart i może negatywnie wpłynąć na przyczepność. Zachowaj tę pozycję, gdy podchodzisz naprawdę stromym zboczem.

Nie podchodź na wprost zbyt stromym zboczem - idź zakosami

Podejście prosto w górę stromym zboczem może wydawać się najszybszą drogą na szczyt, ale w wielu przypadkach łagodniejszą trasą można się tam dostać prawie tak samo szybko i przy znacznie mniejszym wysiłku. Idąc trasę, która stopniowo prowadzi zakosami pod górę, sprawi, że foki, łatwiej chwytają śnieg, a po wejściu na szczyt będziesz miał więcej siły.

To, jaką stromizną pójdziesz, zależy też od czynników osobistych, takich jak Twoja kondycja i to, co jest dla Ciebie wygodniejsze. Jeżeli jednak dopiero zaczynasz przygodę ze skiturami, wybierz trasę z niewielkim nachyleniem. Będziesz mógł pracować nad swoją techniką bez stresu, że się poślizgniesz lub zbytnio zmęczysz.

Dostosuj tempo do nastromienia

Wielu początkujących skiturowców popełnia dwa błędy - idą za szybko i niezależnie od tego, jak strome jest podejście, starają się utrzymać cały czas takie tempo. Zbyt szybkie tempo niedostosowane do własnych możliwości może sprawić, że będziesz zbyt wyczerpany na szczycie, aby cieszyć się z jego zdobycia.

Lepszym sposobem jest dostosowania tempa do nastromienia, najlepiej idąc szybciej na stokach o małym nachyleniu i wolniej na tych stromszych. Dzięki temu zdobywając szczyt, będziesz mógł się cieszyć z widoków i zjazdu. Pamiętaj, że wycieczka na skiturach, to nie wyścig, więc wybierz tempo, które Ci odpowiada.

Idąc na skiturach, staraj się stosować do tych zasad

Przepuść szybciej idącego narciarz:

Jeśli ktoś zbliża się szybko za tobą, zejdź z toru, by umożliwić mu przejście.

Nie chodź bez nart po założonym śladzie:

jeśli z jakiegoś powodu musisz ściągnąć narty i iść w butach, przejdź na bok śladu i stwórz własną ścieżkę. Chodzenie w butach szybko zniszczy założony ślad po nartach i twoją reputację.

Uważaj na ruch zjazdowy:

Foczenie (chodzenie na nartach z podklejoną foką) na trasie zjazdowej oznacza, że będą tu zjeżdżać narciarze, którzy na szczyt wyjechali wyciągiem. Ci narciarze mogą nie spodziewać się, że natkną się na Ciebie, gdy idziesz pod górę — dlatego zachowaj szczególną ostrożność.

Po pierwsze, idąc pod górę, trzymaj się wyznaczonej trasy. Po drugie, trzymaj się z boku jakiegokolwiek otwartego stoku narciarskiego i unikaj przechodzenia na środek. Po trzecie, poddaj się ruchowi zjazdowemu — mają pierwszeństwo.

Bądź widoczny:

Ubieraj się kolorowo, jeżeli chcesz, aby zjeżdżający narciarze Cię zobaczyli i nie zderzyli się z Tobą. Daj się zauważyć, ubierając kolorową odzież na skitury. Jeśli idziesz przed wschodem lub po zachodzie słońca miej ze sobą czołówkę.

Nie ubieraj za dużo rzeczy do podchodzenia:

Noszenie zbyt wielu warstw odzieży to szybki sposób na przegrzanie się. Co więcej, gdy staniesz, ubranie mokre od potu może sprawić, że poczujesz zimno. Kluczem do zachowania komfortu termicznego jest znalezienie odpowiedniej równowagi. To, co musisz nosić, zależy od takich czynników, jak temperatura na zewnątrz, jak szybko idziesz i jaką masz termikę ciała. Testuj różną konfigurację, z czasem będziesz wiedział co ubrać.

Szanuj śnieg:

jeżeli idziesz w większej grupie, idź gęsiego, czyli jeden za drugim.

Ustaw buty na tryb chodzenia:

Kiedy idziesz na skiturach, twoje nogi będą znacznie szczęśliwsze, kiedy poluzujesz buty. Wszystkie buty skiturowe mają tryb chodzenia, pamiętaj, aby podczas wycieczki go przełączyć. Tryb chodzenia umożliwia swobodne przesuwanie cholewki w butach do przodu i do tyłu, dzięki temu możesz stawiać bardziej naturalny krok.

Jak dbać o foki?

Możesz mieć najlepszą technikę na świecie, ale z parą fok, źle przyklejonych będziesz mieć problemy. Oto kilka wskazówek, jak utrzymać dobre działanie fok.

Jeśli pomimo wszelkich starań napotkasz problemy z brakiem trzymania fok do nart, możesz spróbować użyć taśmy klejącej lub paska do nart. Wielu narciarzy skiturowych trzyma w plecaku kilka metrów taśmy klejącej owiniętej wokół kijka narciarskiego lub butelki z wodą.

Od czego warto zacząć przygodę ze skiturami

• Zaplanuj swoją pierwszą wyprawę: aby zaplanować swoją pierwszą wycieczkę, sprawdź komunikat lawinowy i korzystaj z przewodników, stron internetowych oraz map. Znajdź najlepsze trasy skiturowe w Tatrach.

Aktywność pośród zaśnieżonych szczytów bez czekania w kolejce, dzikość i majestat gór. To wszytko przyciąga wielu ludzi pragnących spróbować narciarstwa skiturowego. Dla części osób poruszanie się na skiturach oznacza wędrówkę po dzikich zaśnieżonych obszarach górskich oraz zdobywanie szczytów zimą. Dla innych jest to zjazd z góry poza granicami ośrodka narciarskiego. Niezależnie jaki jest Twój cel, zanim rozpoczniesz swoją przygodę, musisz upewnić się, że jesteś odpowiednio wyposażony i przeszkolony do tego.

Oto jak przygotować się na skitury

Zdobądź wiedzę na temat lawin

Na skiturach poruszasz się i zjeżdżasz poza granicami ośrodka narciarskiego, często w terenie zagrożonym lawinami. Zanim wyruszysz na skitury, koniecznie zapoznaj się podstawami dotyczącymi lawin oraz przejdź odpowiednie szkolenie.

Lawiny stanowią bardzo realne zagrożenie dla wszystkich skiturowców. Koniecznie zapisz się na szkolenie z zakresu bezpieczeństwa lawinowego prowadzone przez wykwalifikowanego specjalistę.

Na takim kursie dowiesz się, gdzie i dlaczego lawiny występują oraz wiedzę do zarządzania ryzykiem na zimowych wycieczkach. Kurs ratownictwa lawinowego uczy podstaw ratowania towarzyszy, w tym, jak używać nadajnika-odbiornika, łopaty i sondy do poszukiwania zakopanej ofiary.

Oceń swoją kondycję i umiejętności narciarskie

Nie musisz być super sportowcem, aby korzystać z narciarstwa skiturowego, ale poruszanie się na nartach w świeżym śniegu lub zjazd może być wyzwaniem, dlatego ważne jest, aby ocenić swój poziom sprawności.

Jeśli jesteś w miarę wysportowany, najprawdopodobniej możesz cieszyć się umiarkowaną trasą skiturową. Jeżeli dążysz do realizacji większych celów i spędzania dni na dłuższych i trudniejszych trasach, dobrze poświęcić trochę czasu na trening.

Oceń swoje umiejętności narciarskie: zastanów się, jak dobrze jeździsz na nartach, zanim wyruszysz na skitury. Ogólnie zaleca się, abyś umiał bez problemu zjeżdżać po niebieskich (średniozaawansowanych) trasach narciarskich, zanim spróbujesz jeździć poza przygotowanymi stokami. Jeśli musisz popracować nad swoimi umiejętnościami, rozważ lekcje w lokalnym ośrodku narciarskim.

W porównaniu z ośrodkiem narciarski, gdzie trasy są celowo budowane i często ratrakowane, skitury to poruszanie się w nieprzygotowanym i dziewiczym terenie śnieżnym. Warunki śniegowe mogą obejmować szeroką gamę od idealnego puchu do mokrego i ciężkiego śniegu (czasem wszystkie w tym samym dniu). Dobrze też czuć się komfortowo podczas chodzenia, co wiąże się z prawidłowym używaniem wiązań, zakładaniem fok i wykonywaniem zwrotów i zakosów.

Rozważ szkolenie: świetnym sposobem na nauczenie się tych rzeczy jest wzięcie udziału w kursie dla początkujących skiturowców — tutaj nauczysz się jak prawidłowo chodzić na nartach skiturowych od wyszkolonych i doświadczonych profesjonalistów.

Zaopatrz się w lawinowe abc

Aby w pełni cieszyć się pierwszymi skiturami, powinieneś wyposażyć się w odpowiedni sprzęt. Dodatkowo musisz zabrać zestaw lawinowy, w skład którego wchodzą:

Sprzęt do narciarstwa skiturowego

W sklepach dostępna jest szeroka gama sprzętu do skiturów, od ultralekkiego do wyścigów i skialpinizmu po ciężki do jeżdżenia w głębokim śniegu i agresywnych zjazdów. Przed zakupem zastanów się, gdzie lubisz jeździć na nartach i jaki rodzaj terenu preferujesz.

Pomoże Ci to określić odpowiednią równowagę wagi i wydajności, która będzie dla Ciebie odpowiednia. Na przykład narciarze, którzy chcą pokonywać długie trasy i dużo podchodzić, swoje poszukiwania skierują w kierunku lżejszych konfiguracji. Narciarze, którzy kładą nacisk na zjazdy, zazwyczaj preferują szersze narty i akceptują dodatkowy ciężar.

Na początku wielu narciarzy kupuje zestaw uniwersalny. Jeśli zostaniesz miłośnikiem skitouringu, możesz z czasem eksperymentować z różnymi konfiguracjami. Będą one spełniać określone potrzeby, takie jak jazda w głębokim puchu lub ultralekkim skialpinizmie.

Narty skiturowe

Tak naprawdę do każdej pary nart zjazdowych można zamontować wiązania skiturowe i iść w nich na wycieczkę. Natomiast narty specjalnie przeznaczone do skiurów są zwykle lżejsze niż zjazdowe. Dzięki dedykowanym nartom można łatwiej i szybciej poruszać się zwłaszcza pod górę.

Podobnie jak w przypadku nart zjazdowych, narty skiturowe mają różne szerokości, camber i rocker, czyli różne profile boczne narty. Wybierając narty, weź pod uwagę stosunek wagi i wydajność. Na przykład szersze narty będą lepiej unosić się w puchu niż węższe, ale są cięższe do podchodzenia.

Wiązania skiturowe

Cechą charakterystyczną takich wiązań jest możliwość poruszania piętami w górę i w dół  dzięki wolnej pięcie. Większość narciarzy skiturowych używa wiązań pinowych, które pozwalają zablokować pięty na szczycie góry, dzięki czemu można zjechać z powrotem w dół, wykonując równoległe skręty.

Buty skiturowe

Buty zaprojektowane specjalnie do skiturów są lżejsze niż buty zjazdowe i mają przełącznik na tryb chodzenia, zapewniający wygodę podczas foczenia. Dodatkowo posiadają wibramową podeszwę. Najlżejsze buty skiturowe kładą nacisk na podchodzenie i mogą gorzej funkcjonować w trakcie zjazdu.

Upewnij się, że masz buty skiturowe, kompatybilne z Twoimi wiązaniami. Niektóre buty są kompatybilne tylko z lekkimi wiązaniami technicznymi, podczas gdy inne są kompatybilne tylko z cięższymi wiązaniami szynowym.

Foki do podchodzenia

Foki to podłużne kawałki imitujące skórę z fok. Przykleja się je tymczasowo do spodu nart, zapewniając przyczepność podczas podchodzenia. Kiedy dotrzesz na szczyt, zdejmujesz je z nart, chowasz do plecaka i zjeżdżasz. Są kolejnym niezbędnym elementem, jeśli nie chcesz nosić nart przypiętych do plecaka. Niektóre foki są dopasowane do konkretnych modeli nart, podczas gdy inne to długie prostokątne paski sprzedawane w różnych szerokościach.

Kijki narciarskie

Standardowa para kijków narciarskich o stałej długości, których używasz do narciarstwa zjazdowego, może się nadać, ale wielu skiturowców preferuje kijki regulowane. Pozwala to na ustawienie dłuższych kijków podczas podchodzenia stokiem, a następnie skrócenie ich na zjazd. Takie kijki często są również lżejsze o tych tradycyjnych.

Plecak

Na cały dzień wycieczki skiturowej będziesz potrzebować plecaka do noszenia sprzętu, odzieży i jedzenia. Są szanse, że plecak, który masz w domu, sprawdzi się podczas pierwszych kilku wycieczek, ale w końcu możesz chcieć zainwestować w plecak dedykowany na skitury.
Specjalne plecaki są wykonane z trwałych materiałów i wzmocnione w miejscach, w których ocierają się krawędzie nart. Większość plecaków skiturowych ma specjalne miejsce do przechowywania łopaty śnieżnej i sondy oraz paski do mocowania nart i kijków.

Można również zakupić specjalistyczne plecaki lawinowe. Są one drogie, ale zawierają poduszkę powietrzną, która napełnia się po pociągnięciu za linkę, dzięki czemu w razie lawiny zostaniesz na powierzchni śniegu.

Raki, czekan oraz kask

Podczas turystyki górskiej, jaką jest skituring, warto zadbać o odpowiedni sprzęt. Raki ułatwiają poruszanie się po oblodzonym terenie. Czekan pomaga w utrzymaniu równowagi i może posłużyć do wyhamowania w razie poślizgnięcia. Kask chroni głowę przed urazami w trakcie upadku lub osunięcia się śniegu.

Zaplanuj swój pierwszy skituring

• Znajomi: jeśli masz znajomych, którzy chodzą na nartach skiturowych, prawdopodobnie mogą zasugerować dobre miejsca dla początkujących.

• Przewodniki: są dobrym źródłem i zawierają wszystkie niezbędne informacje, takie jak odległość, przewyższenie, mapki, kierunki i stopień trudności.

Na koniec pamiętaj, że nie musisz na siłę przejść zaplanowanej wycieczki. Jeżeli okaże się dla Ciebie za ciężka, sprzęt niewygodny, warunki atmosferyczne za trudne, to po prostu zawróć. Po odbytej wycieczce zastanów się, co ci sprawiało największą trudność, a co było najprzyjemniejsze. Wyciągnij wnioski z takiego wyjścia i biorąc je pod uwagę, zaplanuj następną wycieczkę skiturową.

---

AUTOR

Michał Jarząbek - Giewont

Przewodnik tatrzański — ponad 10 lat doświadczenia w oprowadzaniu po Tatrach i Zakopanem. Rodowity góral z Zakopanego i miłośnik przyrody tatrzańskiej. Przewodnictwem zajmuje się zawodowo, oprowadza grupy oraz indywidualne osoby po górach. Prywatnie pasjonat jazdy na rowerze, skiturów oraz fotografii krajobrazów górskich.