WARTO WIEDZIEĆ - Przewodnik Tatrzański - wycieczki w Tatry- Przewodnik Górski

przewodnicy tatrzańscy
google +
facebook
Przejdź do treści

WARTO WIEDZIEĆ

Tatry przekraczają 2600 metrów nad poziom morza, tak więc to są naprawdę wysokie góry ze wszystkimi niebezpieczeństwami. Możemy spodziewać się nagłego załamania pogody, śniegu w środku lata, burzy z piorunami na szczytach, nagłej mgły, lawin śnieżnych i kamiennych, jak również porywistych wiatrów. Warto wiedzieć jak się zachować, gdy nagle zmieni się pogoda.
Zamieszczamy tutaj przykładowe zagrożenia, z jakimi możemy spotkać się na wycieczkach w Tatrach.

LAWINY
na fokach
Jest to jedno z największych zagrożeń w zimie. Lawiny powstają w wyniku wielu czynników i najwięcej ich schodzi w terenie o nachyleniu od 20 do 50 stopni. Długotrwałe i mocne opady śniegu zwiększają prawdopodobieństwo zejścia lawin. W okresie zimowym TOPR ogłasza dla terenu Tatr 5-stopniowe zagrożenie lawinowe. Z czego I stopień jest nieznaczny a V stopień bardzo dużym zagrożeniem. Należy pamiętać, że przy dużej pokrywie śnieżnej lawina może zejść wszędzie nawet na stoku, który do tej pory uważany był za bezpieczny.
Ważne!
Przed wyjściem w góry sprawdź aktualny stopień zagrożenia lawinowego np. na  stronie internetowej TOPR, czytaj ogłoszenia w schroniskach i treść ostrzeżeń na tablicach przy wejściu na szlak. Jeżeli wybierasz się zimą w wyższe partie gór, zabierz ze sobą ABC lawinowe (detektor, łopatę i sondę lawinową). Stosuj się do zakazów wejścia na szlaki zamknięte dla ruchu turystycznego.

BURZE
Jest to najgroźniejsze zjawisko, z jakim możemy spotkać się w czasie tatrzańskiego lata. Burze najczęściej występują w czerwcu oraz lipcu w godzinach popołudniowych, dlatego planując wycieczkę, warto rozpocząć ją wcześnie rano. Gdy zauważymy najdrobniejsze oznaki zbliżających się wyładowań, powinnyśmy jak najszybciej, najbliższym szlakiem nie zwlekając ani chwili zejść ze szczytu bądź grani w dolinę. W przypadku zaskoczenia przez burzę nie wolno chować się w skalnych żlebach, opierać o skałę, chronić pod skalnymi okapami. Najlepiej przykucnąć bądź usiąść na plecaku podkurczając nogi. Większe grupy powinny się rozproszyć i nie siadać obok siebie.
Ważne!
Przed planowaną wycieczką sprawdź aktualną prognozę pogody. W dzisiejszych czasach prognozy pogody są aktualizowane na bieżąco i opierając się na nich, można odpowiednio zaplanować wycieczkę.

MGŁA
Często może pojawić się podczas  wycieczki i uniemożliwić bądź zakłócić orientacje w terenie i stwierdzenia miejsca pobytu. Wyjątkowo niebezpieczna jest mgła w zimie, kiedy to biały kolor śniegu zlewa się z bielą mgły. W momencie, kiedy ciężko jest zobaczyć cokolwiek w odległości metra, nie możemy określić położenia w terenie kierunku, w którym szliśmy, jak również nachylenia stoku, na którym jesteśmy. Gęsta mgła szczególnie groźna jest na grani, gdzie w razie zgubienia szlaku możemy spaść w przepaść.
Ważne!
Gdy w górach zastanie nas mgła, starajmy się zapamiętywać charakterystyczne szczegóły na szlaku. W razie zgubienia próbujmy dotrzeć do ostatniego miejsca o znanej lokalizacji, a następnie powrócić już znanym szlakiem.

WIATR
Wiejący w Tatrach z dużą siłą istotnie wpływa na zmniejszenie sprawności organizmu człowieka. Długotrwałe działanie wiatru powoduje wychłodzenie organizmu. Dni bezwietrzne w Tatrach należą do rzadkości, występuje tu bardzo silny wiatr zwany "halnym". W krajach alpejskich zwany fenem jest charakterystycznym wiatrem występującym we wszystkich górskich rejonach świata. Przeciętna prędkość wiatru halnego na grani wynosi 80-100 km/godz., a jego porywy często dochodzą do 140-150 km/godz. Przy tak silnym wietrze trudno utrzymać się na nogach a pokonywanie wysokogórskich szlaków jest praktycznie niemożliwe i grozi przewróceniem lub wręcz zdmuchnięciem w przepaść. Poruszając się w niższych terenach leśnych (regiel górny oraz regiel dolny) jesteśmy narażeni na przygniecenie przez łamane wiatrem i wywracające się drzewa lub uderzenie spadającymi gałęziami.
Ważne!
Gdy wieje silny wiatr zrezygnujmy z planowanej wycieczki w góry i pozostańmy w miejscu zamieszkania !

TEMPERATURA
Zimno — na najwyższych szczytach przeważnie temperatura jest mniejsza niż u  stóp gór. Im wyżej wyjdziemy, tym temperatura będzie niższa, o 0,6°C na 100 m. Niskiej temperatury w górach nie należy lekceważyć, ponieważ długie przebywanie w niskiej temperaturze powietrza dodatkowo przy wysiłku fizycznym przyczynia się do wychłodzenia organizmu  a w okresie zimy również do odmrożeń.
Słońce — miły towarzysz górskich wędrówek niejednokrotnie może być przyczyną oparzeń, udaru słonecznego, a zimą, kiedy jest dużo śniegu czasowego uszkodzenia wzroku. Słońce w okresie zimowo-wiosennym ogrzewając stoki pokryte śniegiem, powoduje duże zagrożenie lawinowe.
Ważne!
Idąc na wycieczki w góry bądź odpowiednio ubrany. Dobra odzież i obuwie powinny skutecznie chronić przed zimnym wiatrem, przemoknięciem a w zimie przed mrozem. Nie wychodź bez okularów przeciwsłonecznych i zawsze miej nakrycie głowy.

POŚLIZGNIĘCIAdol. Pięciu Stawów Spiskich
W czasie wycieczek górskich często zdarza się, że kamienie są śliskie, np. po opadach deszczu lub przy niższej temperaturze, kiedy to występują oblodzenia. Nawet w okresie letnim nierzadko w wyższych partiach gór zmuszeni będziemy do pokonywania zlodowaciałych płatów śniegu, które mogą być przyczyną niebezpiecznych upadków.

Ważne!
Wybierając się w wyższe partie Tatr, koniecznie ubierajmy odpowiednie obuwie z twardą podeszwą typu Vibram, pomocne mogą być również kije trekingowe. W zimie niezbędne będą raki i czekan. Pamiętajmy, że do bezpiecznego chodzenia w rakach potrzebne są umiejętności i doświadczenie.


W Tatrach zetknąć można się z wszystkimi zagrożeniami przypisywanymi górom wysokim, dlatego wędrówki wymagają odpowiedniego przygotowania. Wybierając się w góry, należy zabrać ze sobą telefon komórkowy z naładowaną baterią. Dzwoniąc po pomoc z telefonu komórkowego, pamiętać należy, że możemy się znaleźć w zasięgu sygnału operatorów słowackich.
Warto w swoim telefonie zapisać numer alarmowy do Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.
    (TOPR) (+48) 601 100 300

UBRANIE I EKWIPUNEK W GÓRY

Jako przewodnik tatrzański często słyszę pytania, co ubrać na wycieczkę w góry?.
Dobry ubiór to podstawa udanej wycieczki i musimy wiedzieć, że w Tatrach w miesiącach wakacyjnych w ciągu jednej godziny możemy przeżyć wszystkie pory roku. Będąc w górach, należy pamiętać, że piękny słoneczny poranek może zamienić się w pochmurny zimny i ulewny dzień, dlatego istotne jest zabezpieczenie się przed zimnem, wiatrem i deszczem. Poniżej zamieszczam ogólne porady dotyczące ekwipunku i ubioru na górskie wycieczki.
 
ODZIEŻ
dol. Jaworowa
Nasze ubranie powinno składać się z kilku warstw i  być przygotowane na każdą zmianę pogody, jaką możemy spotkać w czasie wędrówki górskimi szlakami.
*Bielizna
Najlepiej, żeby była to tzw. bielizna oddychająca, czyli termoaktywna. Dzięki takiej bieliźnie organizm w czasie wysiłku, jakim jest wędrówka górska, zachowa odpowiednią temperaturę ciała zarówno w warunkach zimowych, jak i w warunkach letnich, gdyż bielizna tego typu nie doprowadza do przegrzania się pewnych partii ciała.
*Polar
Kurtki polarowe to często stosowany element  ubioru w góry. Kurtka bądź bluza polarowa jest ciepła i oddychająca, ale niestety nie chroni przed wiatrem i deszczem. W zimne dni polar warto ubierać jako warstwę  pod kurtkę przeciwdeszczową i nieprzewiewną typu Gore Tex.
*Softshell
Kurtka typu soft shell ma niewątpliwie wiele zalet, a główną jest ich wszechstronność. Softshelle charakteryzują się lekkością, są nieprzewiewne i do pewnego momentu wodoodporne. Materiał, z którego są uszyte, mają wysoką oddychalność i dobrą termikę, odporność na zabrudzenia i łatwo się je czyści.
*Spodnie
Najlepiej, żeby były w miarę lekkie, oddychające i nie krepowały nam ruchów w czasie marszu, zwłaszcza na stromych podejściach.
*Kurtka przeciwdeszczowa
Dobra kurtka przeciwdeszczowa, jest niezbędną częścią odzieży jaką, powinnyśmy zabrać na górskie wycieczki. Najlepsze kurtki posiadają membranę np. Gore Tex, a co za tym idzie łączą funkcje przeciwdeszczowe z wysoką oddychalnością. Jeżeli nie posiadamy tego typu okrycia zabierzmy ze sobą, chociaż zwykłą pelerynę przeciwdeszczową.
*Nakrycie głowy
W górach nie należy zapominać o ochronie głowy. W czasie ciepłych słonecznych dni powinnyśmy nosić czapkę z daszkiem, chustę  bądź kapelusz a w chłodne dni ciepłą czapkę najlepiej nieprzewiewną.

OBUWIE
zima na Bachledzkim
To niewątpliwie najważniejsza część ubioru górskich wycieczek.  Powinno być dobrze dopasowane i wygodne. Do chodzenia dolinami wystarczą zwykłe "adidasy", natomiast w wyższych partiach gór powinnyśmy mieć mocne i wygodne buty z twardą podeszwą o dobrej przyczepności do podłoża. Najlepiej by były powyżej kostki, co skutecznie zabezpiecza przed jej skręceniem bądź zwichnięciem. Przed wyruszeniem na wycieczkę warto buty zaimpregnować, aby nie przemakały. Zdecydowanie odradzam buty z miękką podeszwą, trampki, buty na obcasie i klapki.
*Skarpety
Wydawałoby się, że to mało istotna część ubioru, nic bardziej mylnego. W górach odpowiednio dobrane skarpetki zabezpieczą nogi przed obtarciami i bolesnymi bąblami na stopach. Tutaj również warto zakupić skarpety termoaktywne, odprowadzą one nadmiar potu i nogi pozostaną suche.

PLECAK
Ważnym elementem ekwipunku jest wygodny plecak, najlepiej o pojemności między 20-30 L. Dobrze, żeby miał pas biodrowy, który w czasie wycieczki przejmie część ciężaru z ramion. Istotny jest pokrowiec przeciwdeszczowy, dzięki któremu w razie opadów ochroni zawartość plecaka przed zamoknięciem.   
Co powinno znaleźć się w plecaku.
Na pewno powinnyśmy zabrać coś do jedzenia i do picia a w chłodniejsze dni termos z ciepłym płynem. Warto spakować podręczną apteczkę turystyczną  z podstawowym wyposażeniem (z bandażem elastycznym, środkami przeciwbólowymi i plastrami opatrunkowymi) oraz latarkę bądź czołówkę. Nie zaszkodzi mieć w plecaku mapy turystycznej.

KIJE TREKINGOWE
Dużym ułatwieniem w czasie wędrówek są turystyczne kijki trekingowe, które odciążają kręgosłup, jak również ułatwiają utrzymanie równowagi, mają także wpływ na szybsze tempo marszu.

PORADY DLA ORGANIZATORÓW WYCIECZEK     
 
W pracy przewodnika tatrzańskiego większość wycieczek oprowadzanych po Tatrach stanowią grupy młodzieży szkolnej. Często przed wycieczką pojawiają się pytania zadawane przez organizatorów/opiekunów dotyczące planowanych wyjść. Poniższy tekst powinien pomóc odpowiedzieć na najczęściej zadawane się pytania.

Co powinnyśmy zabrać na wycieczkę?
na Kasprowy
W trakcie wędrowania po tatrzańskich szlakach najważniejsze jest odpowiednie obuwie. Niestety, królująca obecnie moda jest również obecna w górach. Należy podkreślić, że wszelakie obuwie na cienkiej gumowej podeszwie nie nadaje się do pokonywania tatrzańskich szlaków ! Już po kilku kilometrach stopa nieszczęśnika noszącego takie buty (trampki) odczuwa każdy najmniejszy kamyczek, których w górach nie brakuje. Buty na jakimkolwiek obcasie i koturnie choćby były ostatnim hitem mody, również są nie wskazane, no chyba że ktoś chce mieć „pamiątkę z gór” w postaci skręconej nogi. Zdecydowanie odradzam również jakiekolwiek klapki, laczki itp. Na wycieczki dolinne wystarczą buty typu „adidas”, natomiast w wyższe partie gór i na trudniejsze szlaki powinno być obuwie trekingowe z twardą podeszwą, oczywiście wygodne, sprawdzone i rozchodzone.

Kolejna rzecz to ubiór i tutaj nie ma potrzeby na specjalistyczną odzież, wystarczą w miarę wygodne spodnie, koszulka typu T-shirt, bluza i jakaś kurtka przeciwdeszczowa lub zwykła peleryna. W zimniejsze dni warto mieć w zapasie czapkę i rękawiczki.
Do jedzenia warto zabrać jakąś bułkę lub kanapkę, baton/czekoladę, często widziane u dzieci czipsy nie są dobrym jedzeniem na wycieczkach. Jako napój wystarczy woda mineralna ewentualnie sok lub nawet cola, byle cokolwiek mieć do picia. Żeby tego wszystkiego nie nosić w rękach - co niestety się zdarza, zabieramy plecak. Wszelakie torby na jedno ramię, torebki i reklamówki są niewskazane, ręce w trakcie maszerowania powinny być wolne. Dzięki temu w razie potknięcia lub upadku mamy szansę podeprzeć się rękami.
Wszelakie książki, głośniki, hantle, suszarki i inne "niezbędne przedmioty w górach" powinny pozostać w miejscu zakwaterowania lub autokarze.

O, której godzinie najlepiej wyruszyć na szlak?
Nie ma tu jednoznacznej odpowiedzi, ale im wcześnie tym lepiej. Uważam, że wcześniejsze wyjście w góry ma same plusy. Możemy bez problemów i bez stania w korkach dojechać na miejsce, gdzie rozpoczynamy wycieczkę. Na szlaku i w schroniskach będzie mniej tłocznie, idąc wcześniej, mamy szanse spotkać jakieś zwierzę. W wakacje, kiedy często występują upalne dni, wyruszając rano mamy możliwość wędrować, gdy jeszcze nie jest bardzo ciepło. Oczywiście godzina wycieczki zależy również od długości planowanej trasy, im dłuższa tym wcześniej wyruszamy.

W jakim okresie najlepiej przyjechać w Tatry?
Tatry o każdej porze roku prezentują się pięknie i każda pora roku ma swój urok. Odpowiadając na pytanie, zdecydowanie polecam kwiecień i początek maja, kiedy to nie ma jeszcze sezonu wycieczkę szkolnych. Niestety w tym okresie ciężko lub wręcz niemożliwe jest wyjść na szczyty, lub przełęcze z powodu zalegającego śniegu. Okres jesienny również warto polecić, jest wtedy po sezonie i tatrzańskie szlaki nie są już tak oblegane. Jesienią możemy liczyć na pewniejszą pogodę, a górskie krajobrazy prezentują się niezwykle malowniczo. Planując swój przyjazd w wyżej wymienionym czasie, możemy liczyć na mniejsze ceny wszelkich usług, noclegów, przejazdów.

Jaka liczba uczestników? Gdzie dana grupa może pójść?
Wszystko zależy od trudności szlaku, warunków pogodowych, pory roku oraz wieku i doświadczenia młodych turystów. Generalna zasada jest taka, że im wyżej i bardziej eksponowana i niebezpieczna trasa, ze względów bezpieczeństwa w wycieczce powinno uczestniczyć mniej osób.

Czy trasa nie będzie za trudna i czy damy sobie radę?
na Nosal
Na szczęście w Tatrach mamy szereg szlaków o różnym stopniu trudności i czasie przejścia. Najmłodsze dzieci w wieku przedszkolnym możemy zabrać do krótkich dolin reglowych np. Ku Dziurze lub Strążyska, trochę starszym możemy pokazać dłuższe doliny np. Dolina Kościeliska-jest to miejsce, które można poznawać na kilka sposobów (zobaczymy tu jaskinie, wąwóz, bacówkę, jezioro górskie). Dla grup gimnazjalnych proponuję wyjścia wyżej np. na Halę Gąsienicową lub do Doliny Pięciu Stawów Polskich, wyjście na Grzesia itp.
Starsza młodzież ze szkół licealnych lub technicznych śmiało może przejść Czerwone Wierchy, wyjść na Giewont, Kasprowy, Szpiglasowy Wierch itp.
Nie wspomniałem o tak znanym i często odwiedzanym miejscu, jakim jest Morskie Oko. Proponuję zastanowić się, czy naprawdę warto tam iść i czy nie lepiej zwiedzić inne miejsce?

Argumentów, aby nie iść nad Morskie Oko jest kilka !
Szlak prowadzi asfaltową drogą, którą trzeba pokonać na piechotę w obydwie strony. Łącznie jest to 18 km, a obecnie, gdy zmniejszono i przebudowano parking na Palenicy Białczańskiej, autokary często nie są wpuszczane i wycieczkę nad jezioro trzeba rozpocząć już na Łysej Polanie. W tym wypadku dochodzą nam do pokonania kolejne 4 km po asfalcie, czyli w sumie cała wycieczka to aż 22 km !
Kolejnym punktem przeciw wycieczce w ten rejon są tłumy ludzi, które tam spotkamy, kolejki do bufetu, toalety itp. Argumentem przeciw są również spotykane na drodze i załadowane turystami wozy ciągnięte przez konie, które pokonują trasę Palenica-Włosienica. Często jadą szybko i stanowią realne zagrożenie potrąceniu lub wpadnięcie pod pędzące fasiągi.

Co robimy gdy, będzie padać deszcz?
Wszystko zależy, jak intensywne będą to opady, przy niewielkim deszczu w pelerynach, można pod parasolem lub kurtkach przeciwdeszczowych bez problemu pokonać zaplanowaną trasę. Przy większych opadach możemy zmienić trasę na krótszą lub zwiedzić Zakopane.

Należy pamiętać, jeżeli planujemy wycieczkę w Tatry Słowackie, każdy uczeń (opiekun i przewodnik również) musi mieć ważny paszport lub dowód osobisty. W słowackich górach akcje ratunkowe są płatne, dlatego przed wyjazdem musimy na te kilka dni ubezpieczyć siebie i swoich podopiecznych. ZUS pokrywa tylko koszty leczenia w szpitalu.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego